Sự khác biệt giữa giáo dục phong cách cổ điển và giáo dục đương đại

Một xu hướng giáo dục mới có tên là giáo dục hiện đại đang trở nên phổ biến, nơi mà quyền lực cá nhân, nhất là đối với trẻ em, được đưa lên hàng đầu. Phương pháp này khuyến khích sự tự do, ý thức tự giác và tính chủ động của học sinh. Trong môi trường này, vai trò của những người chia sẻ tri thức không còn vị thế như trước, bởi sự đa dạng và tiện ích của các công cụ giáo dục hiện đại. Ngay cả ở những quốc gia chưa phát triển, chỉ cần kết nối internet, học sinh có thể tiếp cận kiến thức từ những quốc gia tiên tiến thông qua bài giảng của các giáo sư hàng đầu.

Liệu giáo dục truyền thống có thực sự không còn phù hợp?

Để trả lời câu hỏi này, tôi tự so sánh và đánh giá việc học của mình dưới góc độ giáo dục cổ điển hoặc hiện đại.

Giáo dục truyền thống, theo hiểu biết của tôi, tôn vinh các giá trị is embodied trong 6 từ: “Nhân – Lễ – Nghĩa – Trí – Dũng – Tín”.

Đây là các phẩm chất của người “Quân tử” theo triết lý Confucianism, với minh họa Khổng tử. Không cần giải thích thêm, hầu hết mọi người đều nhận thức được ý nghĩa của từng từ. Trong số đó, cá nhân tôi xếp “Dũng” lên trước “Tín”, vì để đạt được sự tin cậy, người ta phải có lòng dũng cảm trước hết.

Ý nghĩa của từng giá trị cũng được thể hiện qua vị trí của chúng trong câu chữ. Và “Trí” chỉ đến sau “Nhân-Lễ-Nghĩa”.

Câu tục ngữ “Trước hết là lễ nghĩa, sau là học vấn” nói lên rằng ta nên học “Nhân-Lễ-Nghĩa” trước, rồi đến “Văn” (tức là rèn luyện trí tuệ).

Chúng ta cũng nhớ lời dạy của Bác Hồ: một người có tài mà thiếu đức tính không có ích, trong khi người có đức mà thiếu tài sẽ gặp trở ngại trong mọi việc. “Khó” không có nghĩa là “vô dụng”, vì vẫn có thể vượt qua khó khăn, nhưng khi trở thành vô dụng, chắc chắn sẽ không thể làm nên việc.

Do đó, người xưa rất trọng vọng việc giáo dục đạo đức và lễ nghĩa. Với ảnh hưởng sâu đậm của văn hóa Á Đông, người dân nơi đây cần tiếp thu những giá trị này.

Thế nhưng ở đời sống hiện đại, nhiều người quá chú trọng đến thông minh sáng tạo. Giáo dục dường như chỉ nhằm tới việc nuôi dưỡng trí tuệ. Việc học biến thành một công cụ để vượt qua kỳ thi, tìm được công việc tốt, và trở nên thông minh hơn người khác. Họ cho rằng như vậy là đủ.

Tôi nhìn nhận rằng triết lý giáo dục đặt “Trí” lên hàng đầu đã tạo ra tình trạng như hiện tại, nơi người học thiếu hướng dẫn, thiếu sự chủ động và không có điểm tựa.

Tôi quan niệm rằng, giáo dục thật sự hiện đại không chỉ chú trọng đến Trí, mà còn nâng cao sự tự chủ, tự giác. Giáo dục hiện đại bắt nguồn từ phương Tây, nơi mà văn hóa không nhấn mạnh về truyền thống, đạo đức như sự tự do của cá nhân. Họ sống độc lập khi trưởng thành, không bị ràng buộc bởi gia đình, và phụ thuộc lẫn nhau ít hơn. Nhà nước đảm bảo các quyền cơ bản qua hệ thống pháp luật, và điều chỉnh xã hội qua các quy định và hình phạt. Trong xã hội ổn định đến một mức độ, điều họ thiếu là tri thức.

Đối với giáo dục cổ điển, văn hóa Á Đông khiến cho mỗi người phụ thuộc nhiều vào gia đình, vào những người có kinh nghiệm hơn. Mọi người lớn lên trong môi trường gia đình, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ “gia giáo” và có trách nhiệm đối với “gia tộc”. Vì luật pháp không quá ngặt nghèo và mối quan hệ giữa các cá nhân chịu ảnh hưởng từ “gia giáo”, nên giáo dục gia đình rất được trọng dụng. Do đó, người ta cần học cách làm người, hiểu biết lễ nghĩa, và biết cách ứng xử sao cho phù hợp với môi trường phức tạp. Việc trở thành người có giá trị phải bắt đầu từ gia đình trước khi bước ra xã hội.

Trong khi đó, giáo dục truyền thống tập trung vào việc xây dựng “gốc rễ” cho con người. Một khi “gốc” được hình thành vững chắc, cá nhân có thể phát triển mạnh mẽ và đạt được nhiều thành tựu. Giáo dục đương đại có thể giống như việc đào tạo “gà công nghiệp”, khi học sinh được đào tạo xong có thể trở thành phần tử trong hệ thống sản xuất, cho phép các nhà tư bản khai thác sức lao động. Khi không còn giá trị sử dụng, họ lại trở thành gánh nặng cho nhà nước, nơi bị kiểm soát bởi quyền lực tư bản.

Mọi người có quyền chọn con đường phát triển cá nhân riêng. Trên hành trình cuộc sống, mỗi người tự tìm ra lối đi và đánh giá điều gì là lợi ích cho bản thân. Tuy nhiên, nhìn lại lịch sử và văn hóa, tôi nhận ra rằng giáo dục truyền thống để lại bài học sâu sắc từ tiền bối chúng ta.

Trương Thành Tài

    [submission_id id-lien-he]

    0
      0
      Đơn hàng
      Đơn hàng trốngQuay lại Shop